Tworzenie odkładów

Powiększanie pasieki

Odkład czyli zalążek nowej rodziny tworzy się z silnego roju, który jest w zaawansowanym nastroju rojowym. Wystarczy posiadać jedną silną rodzinę, aby stworzyć kolejne. Robienie odkładów jest jedną z metod zapobiegawczych wyrojeniu się pszczół. Zmniejszamy w ten sposób siłę w mocnych rodzinach, lekko je osłabiamy oraz mobilizujemy do pracy i odbudowy. 

Nasze lata doświaczeń pozwoliły wyróżnić dwie metodyki tworzenia odkładów. 

Pierwsza metodologia opiera się na modelu ekstensywnym, stosowanym często w dużych pasiekach zawodowych. 

Krok 1

Należy naszykować określoną liczbę transportówek lub ulików odkładowych (lub zwykłych uli). Wypełniamy je po bokach ramkami z węzą lub/i suszem w zależności od pojemności ramkowej ale tak by zostawić miejsce w samym środku na jedną ramkę. Przykładowo jeśli ul mieści 10 ramek wkładamy 4 ramki z węzą na lewą stronę i 5 ramek z węzą na prawą stronę, zostawiając miejsce w środku. 

Krok 2

Z silnej rodziny (lub kilku) odnajdujemy matkę po czym zabezpieczamy ją w chwytaku. Zabieramy prawie wszystkie ramki z czerwiem silnie krytym,  zamkniętym, najlepiej czerwiem na wygryzieniu, ale po jednej ramce. Każdą jedną ramkę z obsiadującymi pszczołami przenosimy do oddzielnego ula odkładowego w przygotowane miejsce w środku gniazda. Po włożeniu ramki staramy się wziąć inną ramkę z rodziny macierzystej, z której tworzymy odkład i strząsnąć do pustego jeszcze ula trochę pszczół poprzez silne wstrząsowe uderzenie pięścią w górną listwę ramki trzymając mocno ramkę drugą ręką. 

Najprościej będzie wyjąć jedną ramkę z węzą z ula odkładowego i zanurzyć plaster z pszczołami do ula i tam strząsnąć pszczoły na dennicę, po czym pusty plaster zabrać i włożyć ponownie węzę. 

Krok 3 

W ulach macierzystych, w miejsce przeniesionych ramek z czerwiem wkładamy naturalnie ramki z węzą  co jeszcze bardziej rozładuje u nich nastrój rojowy (nie szkodzi jeśli znajdą się one w środku gniazda) i uwalniamy matki z chwytaków. Metodyka ta pozwala pszczelarzowi wybrać:

1. Czy z jednej rodziny wykona wiele odkładów 1-ramkowych? (Z 1 rodziny np. 8 odkładów 1 ramkowych);

2. Czy z określonej liczby rodzin będzie tworzył odkłady 1-ramkowe w takiej samej liczbie? (Z 10 rodzin - 10 odkładów 1-ramkowych);

 

Metodologię można stosować z określoną częstotliwością  żeby kontrolować nastrój rojowy, poprzez cykliczne zabieranie pojedynczych ramek z czerwiem i zastępowanie ich ramkami z węzą.

Krok 4

Pod wieczór do stworzonych 1-ramkowych odkładów należy poddać matki "na głucho" czyli bez wyłamywania zabezpieczenia. Zaleca się by były to matki unasienione. Konieczne jest zasilenie odkładu syropem cukrowym ze względu na fakt, że jest on pozbawiony żelaznego zapasu. 

Krok 5

Po trzech dniach od poddania jeśli na ramce z czerwiem nie pojawiły się żadne miseczki i mateczniki ratunkowe (w razie obecności należy wyłamać) należy odblokować klateczki zrywając zabezpieczenie lub plombę (przez te 3 dni pszczoły nabierają zapachu nowej królowej i ją przez ten okres akceptują). Po kolejnym tygodniu należy sprawdzić obecność jajeczek.

Rodziny w zależności od stopnia rozwoju i siły będą rozwijać się bocznie, tzn. w zależności od potrzeby będą odbudowywały ramki z węzą, które są zlokalizowane z dwóch stron ramki z czerwiem. 

Po jakimś czasie odkłady powinny dostać ciasto cukrowo-pyłkowe lub ciasto stworzone na bazie substytutu pyłkowego (Feedbee lub inne). Po zauważonych nadbudowach woskowych i przy pełnym odbudowaniu gniazda należy rój przesiedlić do większego ula lub dołożyć kolejne korpusy/segmenty. 

Dopuszcza się modyfikowanie tej metody - np. wstawianie nie jednej a dwóch (ale maksymalnie dwóch) ramek z czerwiem, np. gdy nie ma plastrów w całości zaczerwionych rónomiernie z dwóch stron.

Model ekstensywny zapewnia długotrwały, stopniowy rozwój odkładów, które mają czas żeby spokojnie przygotować się i rozrosnąć do zimowli. 

Model intensywny (najbardziej popularny, stosowany w pasiece Michałów):

Krok 1
Naszykuj (zdezynfekuj i przygotuj) drugi ul w pasiece, tego samego typu i go otwórz.  

Krok 2
Z rodziny macierzystej zabierz minimum 3-4 ramki z czerwiem krytym (zamkniętym, zasklepionym - najlepiej czerwiem na wygryzieniu) razem z pszczołami na plastrach i przenieś je do otwartego ula tak aby nie pospadały z plastrów pszczoły. Zwróć uwagę czy nie bierzesz przypadkowo starej matki, gdyby znalazła się na przenoszonych plastrach zdejmij ją chwytakiem i przenieś na inne niezabierane plastry.

Krok 3
Wyjęte ramki przełóż do środka nowego, przygotowanego ula.

Krok 4
Wyjmij 2 ramki z pokarmem z macierzystego ula (z miodem/pyłkiem) razem z pszczołami obsiadującymi i przenieś je na skraje wstawionych ramek z czerwiem. Można poprzeplatać ramki z pokarmem z ramkami, w których znajduje się czerw.

Krok 5
Weź pusty plaster, spryskaj go czystą, letnią wodą ze spryskiwacza i taki mokry, cieknący wstaw do gniazda w odkładzie, najlepiej na sam koniec przy ścianie ula.

Krok 6
Całość zamknij beleczkami - wszystkie ramki czyli te 3-4 z czerwiem, 2 plastry okrywkowe z pokarmem i jeden z wodą dosuń do strony wylotu lub nakryj powałką/folią. Z drugiej strony w pustym miejscu wstaw zatwór (pionowa deska), tak aby domknąć pszczoły i plastry.


Krok 7
Zmieć pszczoły z góry, połóż ocieplenie i zamknij ul daszkiem. Do czasu kiedy rodzina nabierze siły proponuję zwęzić wylot wkładką.

Krok 8
Kilka dni później (najlepiej 7-8 dni) sprawdź czy nie ma mateczników ratunkowych, jeśli są to zerwij je i poddaj zakupioną matkę w klateczce, ciastem do dołu z wyłamanym zabezpieczeniem. Odkład może być stworzony na matecznikach, choćby rojowych, ale to nie jest najlepsza opcja. Wtedy mateczniki zostaw aby pszczoły wyhodowały samodzielnie królową, jednak dłużej to potrwa. Można celowo do odkładu poddać czerw otwarty /jajeczka/ aby pszczoły wyhodowały sobie matkę. Zawsze polecam poddawać gotowe, zakupione matki do odkładu choćby nieunasienione.

Krok 9
W wolne przestrzenie po zabranych ramkach w ulu macierzystym włóż gotowe, puste plastry albo ramki z węzą (tym samym jeszcze bardziej rozładujesz nastrój rojowy).

Krok 10
Pszczoły lotne wrócą do rodziny macierzystej, w odkładzie zostaną tylko młode pszczoły tzw. ulowe. Nie wolno zatykać otworu wylotowego w odkładzie. Polecam zastosowanie w stworzonym odkładzie środków leczniczych przeciwko warrozie.

Krok 11
Jeśli nie ma pożytków, odkład musisz podkarmiać syropem 1:1 co 3-4 dni lub poddawać ciasto miodowo-cukrowo-pyłkowe (Apikand/Apifonda). Można zasilać go od czasu do czasu ramkami z czerwiem krytym oraz ramkami z pokarmem z innych rodzin. Odkład też nie musi być stworzony z jednej rodziny. Można ramki z czerwiem wziąć z ula "A", a ramki z pokarmem do tworzonego odkładu z ula "B".

W pasiece Michałów z racji na gospodarkę pasieczną opartą na plennej pszczole Buckfast, Primorsky i Elgon odkłady tworzymy z 6 do nawet 8 ramek z czerwiem (z jednej rodziny macierzystej) celem natychmiastowego zredukowania i wytłumienia nastroju rojowego. W rodzinach macierzystych w miejsce wyjętych plastrów wędrują ramki z węzą. 

Model intensywny powoduje, że stworzony odkład staje się od razu rodziną produkcyjną, gotową do odbudowy kolejnych pięter - nadstawek i zdolną do zgromadzenia miodu. Stworzenie odkładu na większej liczbie ramek z czerwiem przy odpowiednim pożytku pozwoli z tej rodziny odebrać miód jeszcze w tym samym roku. Później takie rodziny odkładowe, które nazywamy rodzinami okresowymi są ponownie złączane z rodzinami macierzystymi w okresie przed zimowlą, celem zwiększenia siły rodzin zimujących. 

Zdarza się, że w planach pszczelarz tworzy odkład zostawiając starą matkę w rodzinie macierzystej. Jednak przy przeglądzie odkładu okazać się może, że już są jajeczka i czerw otwarty, zaś w rodzinie macierzystej pojawiły się mateczniki ratunkowe. Oznacza to, że niechcący w sposób nieświadomy przenieśliśmy jednak matkę do odkładu. W takiej sytuacji należy zniszczyć mateczniki ratunkowe w rodzinie macierzystej i do rodziny macierzystej poddać zakupioną matkę. 

Zilustrowane tworzenie odkładu znajdziecie Państwo w prezentacjach multimedialnych w zakładce Biblioteka.